Bạn có thể xem phiên bản video của bài viết này tại:
Trả lời nhanh: chỉ cần cắm một sợi dây nối hai cổng của một switch unmanaged là tạo ra loop. Loop gây broadcast storm, frame quay vòng và nhân lên liên tục, làm sập cả hệ thống mạng, kể cả các máy không nằm cùng nhánh với switch đó. Trên switch Cisco, Spanning Tree Protocol (STP) chặn được loop này gần như ngay lập tức, còn loopback detection bằng gói keepalive thì có thể thất bại khi CPU của switch đã quá tải.
Một hành động rất nhỏ trên switch unmanaged có thể gây ảnh hưởng lớn đến mức nào? Trong bài này, mình làm lab trên thiết bị thật: cắm thêm đúng một sợi dây vào switch unmanaged, quan sát mạng sập ra sao, rồi thử hai cách chống loop trên switch Cisco 2960. Đây cũng là phần kiến thức switching quan trọng trong chương trình CCNA.
Mô hình lab
- Router ra Internet, nối vào cổng
Gi0/24của switch Cisco 2960. - Laptop cắm vào cổng
Gi0/1của 2960, ping liên tục ra Google. - Switch unmanaged (chính là con switch trong bài Switch Unmanaged có hiểu VLAN Tag 802.1Q không?) nối vào cổng
Gi0/23của 2960.

Lưu ý: switch unmanaged nằm ở một nhánh riêng. Nó không nằm trên đường đi từ laptop lên 2960 rồi lên router.
Demo: cắm 1 sợi dây, cả mạng mất kết nối
Ban đầu laptop ping Google rất ổn định. Sau đó mình lấy một sợi dây mạng, cắm một đầu vào cổng 1 và đầu kia vào cổng 2 của switch unmanaged. Đèn trên switch nháy liên tục, và gần như ngay lập tức ping chuyển sang Request timed out.
Laptop không hề dính dáng gì tới switch unmanaged, vậy mà vẫn mất kết nối Internet. Cả hệ thống mạng bị ảnh hưởng chỉ vì một sợi dây.
Vì sao loop làm sập cả mạng? Broadcast storm
Switch luôn flood frame broadcast (ví dụ ARP request) ra tất cả các cổng, trừ cổng nhận vào. Khi hai cổng của cùng một switch được nối với nhau:
- Một frame broadcast đi vào switch unmanaged và bị flood ra cổng 1.
- Frame đi qua sợi dây, vào lại cổng 2, rồi lại bị flood ra tất cả các cổng, kể cả cổng 1.
- Vòng lặp không bao giờ dừng. Ethernet frame không có trường TTL như IP packet, nên không có gì “giết” frame sau một số vòng.
- Mỗi frame mới lại bị nhân bản tiếp, chỉ trong tích tắc số frame có thể lên tới hàng triệu.
Hiện tượng này gọi là broadcast storm. Bão tràn lên uplink Gi0/23, và vì 2960 tiếp tục flood broadcast ra mọi cổng nên nó lan sang router và laptop. Trong lab, mình còn ghi nhận được:
- CPU của 2960 lên tới 99%. Đứng đầu là các tiến trình CDP Protocol, ARP Input và DTP Protocol, vì frame CDP, DTP, ARP bị loop dồn hết lên CPU.
- Log
%SW_MATM-4-MACFLAP_NOTIFliên tục: cùng một địa chỉ MAC lúc thì được học trên cổng này, lúc lại trên cổng khác (MAC flapping), làm bảng MAC của switch bị rối.
Vì sao loop rất khó phát hiện ngoài thực tế?
Trong lab, mình vừa cắm dây là thấy lỗi ngay. Nhưng ngoài thực tế, dây mạng đi qua tường, qua trần, qua tủ rack, và có thể có nhiều switch nhỏ đặt dưới bàn làm việc. Thường bạn chỉ thấy hiện tượng: mạng chậm, treo, hoặc sập toàn bộ, mà không biết nguyên nhân nằm ở đâu.
Switch unmanaged lại không có bất kỳ cơ chế nào để phát hiện hay cảnh báo loop. Dù nó chỉ cắm vào một nhánh rất riêng, không phải switch core, broadcast storm vẫn có thể lan ra toàn bộ hệ thống.
Cách 1: Loopback detection bằng gói keepalive
Tính năng này còn được gọi là loop detection, tên gọi khác nhau tùy hãng. Trên switch Cisco trong lab:
- Mỗi cổng gửi ra một gói keepalive khoảng 10 giây một lần (đây là cấu hình mặc định, bạn không cần làm gì).
- Nếu phía sau cổng có loop, gói keepalive sẽ quay về đúng cổng đã gửi nó.
- Switch nhận ra đây là gói của chính mình, kết luận cổng đang bị loop, và đưa cổng vào trạng thái err-disabled.
Khi phát hiện thành công, log sẽ như sau:
%ETHCNTR-3-LOOP_BACK_DETECTED: Loop-back detected on GigabitEthernet0/23.
%PM-4-ERR_DISABLE: loopback error detected on Gi0/23, putting Gi0/23 in err-disable state
Vì sao loopback detection bị fail?
Trong lab, cách này thất bại rất nhiều lần, nhiều đến mức mình không quay được video demo. Nguyên nhân nằm ở chính broadcast storm:
- CPU quá tải: khi CPU đã lên 99%, switch không kịp gửi gói keepalive ra.
- Gói keepalive bị chìm trong bão: cổng bị ngập frame broadcast, gói keepalive gửi đi không nhận lại được, nên switch không bao giờ phát hiện ra loop.
Ngoài ra, keepalive chỉ kiểm tra 10 giây một lần. Nếu loop xảy ra ngay sau một nhịp kiểm tra, bão có gần 10 giây để làm CPU quá tải trước khi switch kịp kiểm tra lần tiếp theo. Vì vậy với switch Cisco mình đang test, chống loop chỉ bằng keepalive là có rủi ro khá lớn. Nếu bạn dùng switch của hãng khác, hãy tự test lại xem kết quả thế nào.
Cách 2: Spanning Tree Protocol (STP)
Trên switch Cisco, STP thường được bật sẵn. Trong lab mình đã tắt nó đi để demo, giờ chỉ cần bật lại:
Switch(config)# spanning-tree vlan 1
Ngay khi bật, ping sẽ bị timeout một đoạn khoảng 20 đến 30 giây. Đây không phải do loop: STP đang chạy, các cổng phải đi qua các trạng thái Listening và Learning trước khi chuyển sang Forwarding. Xong giai đoạn đó, ping trở lại bình thường.
Sau đó mình cắm lại sợi dây tạo loop trên switch unmanaged. Ping chỉ gián đoạn một lúc rồi chạy lại bình thường. Kiểm tra trên switch:
Switch# show spanning-tree
Interface Role Sts Cost Prio.Nbr Type
------------------- ---- --- --------- -------- --------------------------------
Gi0/1 Desg FWD 4 128.1 P2p
Gi0/23 Desg BLK 4 128.23 P2p self-looped
Gi0/24 Desg FWD 4 128.24 P2p
Cổng Gi0/23 ở trạng thái BLK (blocking) kèm cờ self-looped. Cơ chế như sau:
- 2960 gửi gói BPDU ra cổng Gi0/23 mỗi 2 giây.
- Switch unmanaged không hiểu STP nên flood BPDU như frame bình thường, BPDU đi qua loop và quay về đúng Gi0/23.
- 2960 nhận lại BPDU mang Bridge ID của chính nó, kết luận cổng đang bị loop và block cổng đó.
Cổng bị block vẫn nhận frame, nhưng frame dữ liệu bị bỏ ngay, không bị flood sang các cổng khác và không bị đẩy lên CPU. Bão vẫn còn bên trong switch unmanaged, nhưng phần còn lại của mạng đã được cách ly. Khi rút dây loop, cổng sẽ tự chuyển về trạng thái Forwarding.
Vì sao STP hiệu quả hơn keepalive?
| Loopback detection (keepalive) | Spanning Tree Protocol | |
|---|---|---|
| Chu kỳ kiểm tra | Khoảng 10 giây | BPDU mỗi 2 giây |
| Khi phát hiện loop | Cổng chuyển sang err-disabled, phải bật lại bằng tay | Cổng chuyển sang blocking, tự mở lại khi hết loop |
| Khi CPU quá tải vì bão | Dễ thất bại, không gửi hoặc không nhận được keepalive | Thường đã chặn loop trước khi CPU kịp quá tải |
| Kết quả trong lab | Fail nhiều lần | Chặn loop ổn định |
Điểm mấu chốt là STP phát hiện loop khi bão mới bắt đầu, và ngay khi block cổng, nó loại bỏ luôn nguyên nhân gây quá tải. Keepalive thì phải “sống sót” qua chính cơn bão mà nó đang cố phát hiện.
Kinh nghiệm khi chọn và triển khai switch
- Hạn chế dùng switch unmanaged ở những nơi người dùng có thể tự cắm dây, vì nó không có cơ chế nào chống loop.
- Khi mua switch managed, kiểm tra xem switch có hỗ trợ Spanning Tree và loopback/loop detection không. Hầu hết switch managed hiện nay đều có.
- Khi triển khai, kiểm tra hai tính năng này có bật mặc định hay không. Nếu chưa, hãy bật lên.
- Với cổng nối xuống người dùng, có thể kết hợp thêm
spanning-tree portfast,bpduguardvàstorm-controlđể bảo vệ nhiều lớp.
Nếu không, một ngày nào đó bạn đang ăn sáng, uống cà phê vui vẻ thì nhận tin cả công ty rớt mạng toàn bộ, và nguyên nhân chỉ là một sợi dây.
Học CCNA để nắm chắc switching và STP
Loop, broadcast storm và Spanning Tree là những nội dung quan trọng trong chương trình CCNA 200-301. Nếu bạn muốn học bài bản và thực hành trên lab thật:
- Khóa CCNA tại KAI NETWORKS: học theo video quay sẵn, chủ động thời gian, có hỗ trợ trực tiếp và chứng chỉ hoàn thành khóa học.
- Lớp CCNA học trực tiếp với giảng viên: xem lịch khai giảng mới nhất. Lớp buổi sáng phù hợp cho sinh viên và các bạn ở nước ngoài bị lệch múi giờ.
Câu hỏi thường gặp
Switch unmanaged có chống loop được không?
Không. Switch unmanaged không chạy STP và không có loop detection, nên nó không phát hiện được loop. Việc chống loop phải dựa vào switch managed phía trên.
STP có được bật mặc định trên switch Cisco không?
Có. Switch Cisco Catalyst như 2960 chạy STP (PVST+) mặc định trên mọi VLAN. Trong lab, mình tắt STP chỉ để demo.
Cổng bị err-disabled do loopback thì làm sao bật lại?
Sau khi gỡ loop, vào cổng đó và chạy shutdown rồi no shutdown. Bạn cũng có thể cấu hình errdisable recovery để switch tự bật lại cổng sau một khoảng thời gian.
Vì sao bật STP xong thì mất ping một lúc?
Với STP 802.1D (PVST+), cổng phải đi qua Listening (15 giây) và Learning (15 giây) trước khi Forwarding, nên kết nối bị gián đoạn khoảng 30 giây. Dùng Rapid PVST+ hoặc portfast trên cổng người dùng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian này.